Бүгінгі сөздер
Бұл бөлімде прологтың келесі бөлігінде кездесетін маңызды әдеби сөздер қарастырылады. Барлық мысалдар роман мәтінінің өзінен алынған.
61. ЖАБЫЛУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to close
Орысша: закрываться
Мәтіннен:
Оның қабақтары жабыла бастағанда...
Мағынасы:
Ашық тұрған нәрсенің жабық күйге ауысуы.
Қосымша мысал:
Есік баяу жабыла бастады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- көзін жабу
- есік жабылу
- терезе жабылу
- біртіндеп жабылу
62. ЖОҒАЛУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to disappear, to vanish
Орысша: исчезать
Мәтіннен:
...әлем де көз алдынан жоғала бастайды.
Мағынасы:
Көрінбей кету немесе жоқ болып кету.
Қосымша мысал:
Тұманның ішінде тау шыңдары жоғалып кетті.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- із-түзсіз жоғалу
- көзден жоғалу
- кенеттен жоғалу
- үміттің жоғалуы
63. СУЛАНҒАН
Сөз табы: Сын есім
Ағылшынша: wet, soaked
Орысша: мокрый, промокший
Мәтіннен:
Суланған қанаттар секілді қолдары...
Мағынасы:
Суға малынып, дымқыл болып қалған.
Қосымша мысал:
Жаңбырдан кейін оның киімі түгел суланған еді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- суланған киім
- суланған шаш
- суланған жер
- толық сулану
64. ҚАНАТ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: wing
Орысша: крыло
Мәтіннен:
Суланған қанаттар секілді қолдары...
Мағынасы:
Құстардың немесе кейбір жануарлардың ұшу мүшесі. Көркем әдебиетте жиі ауыспалы мағынада қолданылады.
Қосымша мысал:
Құс қанатын жайып көкке көтерілді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- қанатын жаю
- қанатын қағу
- сынған қанат
- қанат бітіру
65. ЖАЮ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to spread, to stretch out
Орысша: расправлять, разводить
Мәтіннен:
...қолдары екі жаққа жайылып...
Мағынасы:
Бір нәрсені кеңінен ашу немесе екі жаққа созу.
Қосымша мысал:
Бала қолын кең жайып жүгіріп келді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- қолын жаю
- қанатын жаю
- жайылып тұру
- екі жаққа жаю
66. КӨЛДЕНЕҢ
Сөз табы: Сын есім / Үстеу
Ағылшынша: horizontal, across
Орысша: горизонтальный, поперёк
Мәтіннен:
...көлденең сызық жасайды.
Мағынасы:
Жер бетіне параллель бағытта орналасқан немесе созылған.
Қосымша мысал:
Ол қағаздың үстіне көлденең сызық сызды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- көлденең сызық
- көлденең бағыт
- көлденең орналасу
- көлденең кесу
67. СЫЗЫҚ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: line
Орысша: линия
Мәтіннен:
...көлденең сызық жасайды.
Мағынасы:
Ұзын әрі жіңішке белгі немесе бағыт.
Қосымша мысал:
Мұғалім тақтаға түзу сызық сызды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- түзу сызық
- көлденең сызық
- сызық сызу
- өмір сызығы
68. КӨКЖИЕК
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: horizon
Орысша: горизонт
Мәтіннен:
Басы жоғарыдағы көкжиекке қарай баяу көтеріледі.
Мағынасы:
Аспан мен жер түйіскендей болып көрінетін шек.
Қосымша мысал:
Күн көкжиектің ар жағына батып бара жатты.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- көкжиекке қарау
- көкжиекте көріну
- алыс көкжиек
- көкжиек сызығы
69. БАЯУ
Сөз табы: Үстеу
Ағылшынша: slowly
Орысша: медленно
Мәтіннен:
Басы жоғарыдағы көкжиекке қарай баяу көтеріледі.
Мағынасы:
Асықпай, жылдам емес түрде.
Қосымша мысал:
Қар баяу жауа бастады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- баяу жүру
- баяу сөйлеу
- баяу қозғалу
- баяу көтерілу
70. КӨТЕРІЛУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to rise, to lift, to go up
Орысша: подниматься
Мәтіннен:
Басы жоғарыдағы көкжиекке қарай баяу көтеріледі.
Мағынасы:
Төменнен жоғары қарай қозғалу немесе биіктеу.
Қосымша мысал:
Әуе шары баяу аспанға көтерілді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- жоғары көтерілу
- аспанға көтерілу
- орнынан көтерілу
- баға көтерілу
71. ДЕНЕ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: body
Орысша: тело
Мәтіннен:
Бүкіл денесі бұзылған бір сананың бұйрығына бағынуға дайын тұрғандай.
Мағынасы:
Адамның немесе жануардың физикалық тұлғасы.
Қосымша мысал:
Ұзақ жаттығудан кейін бүкіл денесі шаршады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- адам денесі
- бүкіл дене
- дене қызуы
- дене қозғалысы
72. БҰЗЫЛҒАН
Сөз табы: Сын есім
Ағылшынша: broken, damaged
Орысша: сломанный, нарушенный
Мәтіннен:
Бүкіл денесі бұзылған бір сананың бұйрығына бағынуға дайын тұрғандай.
Мағынасы:
Қалыпты күйінен айырылған, дұрыс жұмыс істемейтін немесе өзгеріске ұшыраған.
Қосымша мысал:
Бұзылған сағат уақытты дұрыс көрсетпейді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- бұзылған сана
- бұзылған механизм
- бұзылған тәртіп
- бұзылған құрылғы
73. БҰЙРЫҚ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: command, order
Орысша: приказ
Мәтіннен:
...бұзылған бір сананың бұйрығына бағынуға...
Мағынасы:
Біреуге белгілі бір әрекетті орындауды талап ететін нұсқау.
Қосымша мысал:
Әскер басшысының бұйрығы бірден орындалды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- бұйрық беру
- бұйрықты орындау
- ресми бұйрық
- бұйрық шығару
74. БАҒЫНУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to obey, to submit to
Орысша: подчиняться
Мәтіннен:
...сананың бұйрығына бағынуға дайын тұрғандай.
Мағынасы:
Біреудің еркін немесе ережесін орындау, соған көну.
Қосымша мысал:
Барлығы заңға бағынуы керек.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- заңға бағыну
- ережеге бағыну
- бұйрыққа бағыну
- тағдырға бағыну
75. ДАЙЫН
Сөз табы: Сын есім
Ағылшынша: ready, prepared
Орысша: готовый
Мәтіннен:
Бүкіл денесі бұзылған бір сананың бұйрығына бағынуға дайын тұрғандай.
Мағынасы:
Белгілі бір әрекетті орындауға әзір, әзірленген күйде болу.
Қосымша мысал:
Ол сапарға толық дайын болды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- дайын болу
- сабаққа дайын
- жолға дайын
- әрқашан дайын
76. ҚОРҚЫТУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to frighten, to scare
Орысша: пугать
Мәтіннен:
Бірақ оны ең қатты қорқытатыны бұл емес.
Мағынасы:
Біреуде қорқыныш сезімін тудыру.
Қосымша мысал:
Қатты дыбыс балаларды қорқытып жіберді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- қатты қорқыту
- баланы қорқыту
- қорқытып жіберу
- біреуді қорқыту
77. ЖАС
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: tear
Орысша: слеза
Мәтіннен:
Тіпті жабық көзінен қашып шыққан жалғыз жас та емес.
Мағынасы:
Қайғыдан, қуаныштан немесе ауыр сезімнен көзден шығатын сұйықтық.
Қосымша мысал:
Оның көзінен бір тамшы жас сырғып түсті.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- көз жасы
- жас төгу
- жас ағу
- бір тамшы жас
78. ПАЛЬТО
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: coat
Орысша: пальто
Мәтіннен:
...ол пальтосының ішкі қалтасында қалдырған телефонының қоңырауы.
Мағынасы:
Суық мезгілде сырттан киілетін ұзын сырт киім.
Қосымша мысал:
Қыста ол қалың пальто киеді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- қысқы пальто
- ұзын пальто
- пальто кию
- пальтоның қалтасы
79. ҚАЛТА
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: pocket
Орысша: карман
Мәтіннен:
...пальтосының ішкі қалтасында...
Мағынасы:
Киімнің ұсақ заттарды салуға арналған бөлігі.
Қосымша мысал:
Кілтім күртемнің қалтасында жатыр.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- ішкі қалта
- қалтаға салу
- қалтасынан шығару
- бос қалта
80. ҚОҢЫРАУ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: phone call, ring
Орысша: звонок
Мәтіннен:
...телефонының қоңырауы.
Мағынасы:
Телефон арқылы хабарласуға арналған дыбыстық белгі немесе телефонмен байланысу әрекеті.
Қосымша мысал:
Ол маңызды қоңырауды өткізіп алды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- телефон қоңырауы
- қоңырауға жауап беру
- қоңырау шалу
- қоңырауды күту