Бүгінгі сөздер
Бұл бөлім прологтағы келесі маңызды әдеби сөздерді қамтиды.
101. АПАТТЫҚ
Сөз табы: Сын есім
Ағылшынша: emergency
Орысша: аварийный, экстренный
Мәтіннен:
...апаттық баспалдақта тұрған бір адам...
Мағынасы:
Төтенше жағдайларда қолданылатын немесе сондай жағдайларға арналған.
Қосымша мысал:
Барлық ғимаратта апаттық шығу есігі болуы тиіс.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- апаттық шығу
- апаттық баспалдақ
- апаттық жағдай
- апаттық қызмет
102. БАСПАЛДАҚ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: staircase, stairs
Орысша: лестница
Мәтіннен:
...апаттық баспалдақта тұрған...
Мағынасы:
Қабаттар арасында жоғары немесе төмен жүруге арналған сатылар жиынтығы.
Қосымша мысал:
Ол баспалдақпен асығып жоғары көтерілді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- баспалдақпен көтерілу
- баспалдақпен түсу
- апаттық баспалдақ
- тар баспалдақ
103. ІШКЕ КІРУ
Сөз табы: Күрделі етістік
Ағылшынша: to enter
Орысша: войти
Мәтіннен:
...ішке кіруге тырысып жатыр.
Мағынасы:
Бір кеңістікке немесе ғимаратқа ену.
Қосымша мысал:
Рұқсатсыз бөлмеге ішке кіруге болмайды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- ішке кіру
- бөлмеге кіру
- ғимаратқа кіру
- есіктен кіру
104. ЗЕРІГУ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: boredom
Орысша: скука
Мәтіннен:
Шетте тұрған адам бір сәтке зерігуді сезіне алғанын қалайды.
Мағынасы:
Қызығушылықтың немесе ынтаның болмауынан туындайтын күй.
Қосымша мысал:
Ұзақ күту бәрін зерігуге әкелді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- зерігуді сезіну
- зеріккен күй
- зерікпеу
- зерігуден құтылу
105. САНАУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to count
Орысша: считать
Мәтіннен:
Бірден санап бастар еді.
Мағынасы:
Сандарды ретімен айту немесе мөлшерін анықтау.
Қосымша мысал:
Бала онға дейін санай алады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- бірден санау
- ішінен санау
- онға дейін санау
- қайта санау
106. БІРДЕН
Сөз табы: Үстеу
Ағылшынша: immediately, at once
Орысша: сразу, немедленно
Мәтіннен:
Бірден санап бастар еді.
Мағынасы:
Еш кідірмей, сол сәтте орындалатын әрекетті білдіреді.
Қосымша мысал:
Ол сұраққа бірден жауап берді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- бірден бастау
- бірден келу
- бірден түсіну
- бірден жауап беру
107. САНАУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to count
Орысша: считать
Мәтіннен:
Бірден санап бастар еді.
Мағынасы:
Сандарды ретімен айту немесе белгілі бір мөлшерді анықтау.
Қосымша мысал:
Балалар бірге онға дейін санады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- ішінен санау
- онға дейін санау
- қайта санау
- санап шығу
108. ЗЕРІГУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to be bored
Орысша: скучать
Мәтіннен:
Егер ол зеріге алса...
Мағынасы:
Қызығушылықтың жоғалуынан немесе әрекеттің болмауынан жалығу.
Қосымша мысал:
Ұзақ күткеннен балалар зеріге бастады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- зерікпеу
- зеріккен адам
- жұмыстан зерігу
- өмірден зерігу
109. ҮЙРЕНУ
Сөз табы: Етістік
Ағылшынша: to learn
Орысша: учиться, изучать
Мәтіннен:
Егер ол зеріге алса, жаңа нәрсе үйрене бастар еді.
Мағынасы:
Жаңа білім немесе жаңа дағды меңгеру.
Қосымша мысал:
Ол қазақ тілін үйреніп жүр.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- жаңа нәрсе үйрену
- тіл үйрену
- тәжірибеден үйрену
- өмір бойы үйрену
110. ӘРТҮРЛІ
Сөз табы: Сын есім
Ағылшынша: different, various
Орысша: различные, разные
Мәтіннен:
...оның алдында әртүрлі жолдар ашылар еді.
Мағынасы:
Бір-біріне ұқсамайтын бірнеше түрді немесе нұсқаны білдіреді.
Қосымша мысал:
Кітапханада әртүрлі тақырыптағы кітаптар бар.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- әртүрлі пікір
- әртүрлі жол
- әртүрлі мүмкіндік
- әртүрлі адамдар
111. ҮМІТКЕ СҮЙЕНУ
Сөз табы: Күрделі етістік
Ағылшынша: to rely on hope
Орысша: опираться на надежду
Мәтіннен:
Егер сол жолдар ашылса, ол қандай да бір үмітке сүйене алар еді.
Мағынасы:
Қиын жағдайда үмітті негізгі тірек немесе күш ретінде қабылдау.
Қосымша мысал:
Ол соңғы сәтке дейін үмітке сүйеніп өмір сүрді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- үмітке сүйену
- сенімге сүйену
- болашаққа сүйену
- өз күшіне сүйену
112. БАҚ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: blessing, fortune
Орысша: счастье, благо
Мәтіннен:
Өйткені үмітті бола алу қандай бақ.
Мағынасы:
Адам өміріндегі үлкен игілік, бақыт немесе ерекше сый.
Қосымша мысал:
Денсаулық – ең үлкен бақ.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- үлкен бақ
- бақ қону
- бақ сыйлау
- бақ деп санау
Ескерту:
Бұл сөз «бақша» мағынасындағы бақ сөзінен бөлек. Мұнда «бақыт», «игілік» мағынасында қолданылып тұр.
113. АҚЫРЫНДА
Сөз табы: Үстеу
Ағылшынша: finally, eventually
Орысша: наконец
Мәтіннен:
Ақырында құтқарушы есікті аша алады.
Мағынасы:
Ұзақ күткеннен немесе бірнеше әрекеттен кейін болған нәтижені білдіреді.
Қосымша мысал:
Ақырында олар дұрыс жауапты тапты.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- ақырында келу
- ақырында табу
- ақырында түсіну
- ақырында аяқталу
114. ҚҰТҚАРУШЫ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: rescuer, savior
Орысша: спасатель
Мәтіннен:
Ақырында құтқарушы есікті аша алады.
Мағынасы:
Қауіпті жағдайда біреуге көмек көрсетіп, оны құтқаратын адам.
Қосымша мысал:
Құтқарушылар өзенге құлаған адамды аман алып шықты.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- кәсіби құтқарушы
- құтқарушы келді
- құтқарушы қызметі
- құтқарушы топ
115. ДӘРЕЖЕ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: degree, extent, level
Орысша: степень, уровень
Мәтіннен:
...ол санауды жалғастыра алмайтындай дәрежеде қатып қалған еді.
Мағынасы:
Белгілі бір құбылыстың немесе жағдайдың қаншалықты күшті екенін білдіретін өлшем.
Қосымша мысал:
Аурудың дәрежесін дәрігер анықтады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- жоғары дәреже
- ауырлық дәрежесі
- осындай дәрежеде
- белгілі бір дәрежеде
116. КІДІРМЕСТЕН
Сөз табы: Үстеу
Ағылшынша: without hesitation, immediately
Орысша: без колебаний, сразу
Мәтіннен:
«Менің де саған қоятын сұрағым дәл осы», деп екіншісі еш кідірместен жауап береді.
Мағынасы:
Ойлануға немесе күтуге уақыт жұмсамай, бірден әрекет ету.
Қосымша мысал:
Ол ұсынысқа еш кідірместен келісті.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- еш кідірместен жауап беру
- еш кідірместен келу
- еш кідірместен әрекет ету
- еш кідірместен айту
117. ЖАУАП БЕРУ
Сөз табы: Күрделі етістік
Ағылшынша: to answer, to reply
Орысша: отвечать
Мәтіннен:
...деп екіншісі еш кідірместен жауап береді.
Мағынасы:
Қойылған сұраққа немесе айтылған сөзге жауап айту.
Қосымша мысал:
Оқушы мұғалімнің сұрағына дұрыс жауап берді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- сұраққа жауап беру
- дұрыс жауап беру
- толық жауап беру
- дер кезінде жауап беру
118. БІРТІНДЕП
Сөз табы: Үстеу
Ағылшынша: gradually, little by little
Орысша: постепенно
Мәтіннен:
Ал олардың бұл жерге қалай және не үшін тап болғаны біртіндеп ашылатын жұмбақ болып қала береді.
Мағынасы:
Бірден емес, уақыт өте келе баяу өзгеруді немесе ашылуды білдіреді.
Қосымша мысал:
Аспан біртіндеп ашыла бастады.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- біртіндеп өзгеру
- біртіндеп ашылу
- біртіндеп үйрену
- біртіндеп даму
119. ЖҰМБАҚ
Сөз табы: Зат есім
Ағылшынша: mystery, riddle
Орысша: загадка, тайна
Мәтіннен:
...біртіндеп ашылатын жұмбақ болып қала береді.
Мағынасы:
Жауабы немесе мәні әлі белгісіз, түсіндіруді қажет ететін құбылыс немесе жағдай.
Қосымша мысал:
Бұл оқиға әлі күнге дейін жұмбақ күйінде қалды.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- үлкен жұмбақ
- жұмбақ болып қалу
- жұмбақты шешу
- өмірдің жұмбағы
120. ҚАЛА БЕРУ
Сөз табы: Күрделі етістік
Ағылшынша: to remain, to stay
Орысша: оставаться
Мәтіннен:
...біртіндеп ашылатын жұмбақ болып қала береді.
Мағынасы:
Белгілі бір күйдің немесе жағдайдың өзгермей сақталуын білдіреді.
Қосымша мысал:
Бұл сұрақ ұзақ уақыт жауапсыз қала берді.
Жиі қолданылатын тіркестер:
- өзгеріссіз қала беру
- есте қала беру
- жалғыз қала беру
- жұмбақ болып қала беру